Onderwijs - de eerste stappen en conclusie

‘’Zoek laaghangend fruit. Train skills van docenten teams. Bepaal framework en visie. Implementeer in alle modules. Ontwikkel (keuze)modules die de basis geven in het eerste jaar en aanvullende strategische diepgang in jaar vier.’’

Wat zijn volgens jou de eerste stappen om duurzaamheid volledig te integreren binnen jouw opleiding? In deze open vraag is er ruimte gegeven om ideeën kenbaar te maken welke concrete acties genomen moeten worden om duurzaamheid in het onderwijs te integreren. Veel van de ideeën bevestigen ons plan dat in december 2019 is voorgelegd aan het management.

Een voorbeeld wat momenteel in werking is gezet is: ‘een verantwoordelijke aanstellen die de taak in zijn portefeuille krijgt’. Het management van iedere opleiding is op het ogenblik bezig om één of meerdere mensen aan te stellen die dit in hun taken portefeuille krijgt/krijgen. Eerder werd al gezegd dat duurzaamheid in de beoordelingscriteria en leerdoelen moet komen en dit werd hier nogmaals aangegeven. Verder werd een gedeelde visie door de instelling ook een enkele keer genoemd. Kennelijk is er behoefte dat het management leiderschap moet tonen door zich uit te spreken.

Een interessante reactie was: ‘’tot waar loopt onze verantwoordelijkheid als onderwijsinstelling?’’ Het is noodzakelijk dat wij (als onderwijsinstelling) onze studenten moeten voorbereiden voor hun toekomstige carrière. Maar hoe ver ga je hierin? Dit zou je kunnen koppelen aan de vraag ‘wat betekent duurzaamheid voor mijn vakgebied?’ en ‘hoe vertaal ik dit naar het onderwijs?’ Bij sommige opleidingen wordt een keuzevak geïntroduceerd gericht op duurzaamheid en bij sommige opleidingen is er al een vergelijkbaar vak. De vraag of dit voldoende is en of duurzaamheid niet gedurende de studie als leerlijn terug moet komen is iets om als opleiding over na te denken. Deze quote vat samen wat volgens hem of haar de eerste stappen zouden moeten zijn: ‘’Zoek laaghangend fruit. Train skills van docenten teams. Bepaal framework en visie. Implementeer in alle modules. Ontwikkel (keuze)modules die de basis geven in het eerste jaar en aanvullende strategische diepgang in jaar vier.’’

Conclusie

Het begrip ‘duurzaamheid’ blijkt een containerbegrip en richt zich volgens de de respondenten met name op ‘milieu’ en ‘behoud van de natuur en aarde’ en niet zozeer op het sociale aspect. Uit de resultaten blijkt dat binnen de faculteit er al het een en ander wordt behandeld zoals: circulaire economie, donut economie van Kate Raworth, triple bottom line, sociaal ondernemerschap. Om echt verandering te realiseren is het opstellen van leerdoelen en beoordelingscriteria volgens 60% van de respondenten van belang. Dit komt soms impliciet al aan de orde, maar mag expliciet worden.

Als we er naar streven om koploper te worden binnen het onderwijs op het gebied van duurzaamheid zijn er met name 3 punten die eruit springen, die in acht genomen moet worden, te weten:

1) een visie en missie opgesteld door het management van de faculteit en opleidingen

2) een vertaling naar concrete doelstellingen waar ‘we’ samen aan werken

3) ondersteuning in de vorm van scholing en professionalisering voor docenten.

Daarnaast kun je, in je rol als docent, zelf de verantwoordelijkheid nemen door na te gaan wat je kunt gaan doen. Dit is onderbouwd door een kwart van de respondenten die aangeeft zelf direct aan de slag te kunnen om duurzaamheid te verankeren in het onderwijs. Bijna 50% moet eerst met collega’s overleggen en slechts 20% had hulp nodig. Door deze laatste groep werd tijd en uren benoemd als essentieel om het te realiseren. Bovendien, om het te borgen en grote stappen te maken moet er tenminste een of meer mensen per opleiding deze taak (van verduurzaming) in zijn portefeuille krijgen.